Market alışveriş listesi nasıl hazırlanır? Para ve zaman kazan

Alışveriş listesi gerçekte neyi değiştirir?

“Markete hep listeyle git” klasik bir tavsiye. Araştırmalar bunu çoğunlukla destekliyor, bazı işe yarar inceliklerle.

Plansız alımları azaltır. J. Jeffrey Inman, Russell Winer ve Rosellina Ferraro, ABD'de 28 mağazada 2.300 müşteriyle görüşerek almayı planladıklarıyla gerçekte aldıklarını karşılaştırdı. Belirli bir ürün için plansız alım olasılığı temelde %46'ydı ve bazı durumlarda %93'e kadar çıkıyordu. Bu olasılığı düşüren alışkanlıklar: liste kullanmak, gezilen reyon sayısını sınırlamak, markette geçen süreyi sınırlamak, nakit ödemek ve daha az sezgisel olanı, daha sık alışverişe gitmek.

Sepette daha az ürün demek. Mariya Davydenko ve Johanna Peetz (2020), katılımcıları rastgele iki gruba ayırdı: bir kısmı popüler bir online market sitesinde alışverişten önce liste yazdı, diğerleri yazmadı. Liste yazanlar daha az ürün aldı (ikinci çalışmada belirgin biçimde, birincide sınırda) ve ilk çalışmada biraz daha az harcama eğilimi gösterdi. Yalnızca kalem kalem yazmadan genel bir harcama tutarı belirlemek aynı etkiyi yaratmadı.

Daha iyi beslenmeyle birlikte görülür. Pittsburgh'da Tamara Dubowitz liderliğindeki bir RAND Corporation ekibi, sağlıklı gıdaya erişimi zayıf iki düşük gelirli mahallede evin alışverişini yapan 1.372 kişiyle görüştü. %31'i “her zaman” listeyle alışveriş yaptığını söyledi. Diğer etkenler hesaba katıldığında bu kişilerin beslenmesi Healthy Eating Index-2005 ölçeğinde ortalama 1,4 puan daha yüksekti ve düzeltilmiş modelde liste kullananların VKİ'si de biraz daha düşüktü. Bu kesitsel bir çalışma: bir ilişki, neden-sonuç kanıtı değil. Fransa'da yapılan büyük bir çalışma yemek planlaması için benzer bir sonuç buldu; bunu market bütçesi rehberimizde anlatıyoruz.

Ama eksiktir. Lauren Block ve Vicki Morwitz, bir müşteri panelinin listelerini ve fişlerini iki ay boyunca takip etti. Listeler alınan ürünlerin yalnızca %40 kadarını içeriyordu; listedeki ürünlerin ise %80'inden fazlası alındı. İnsanlar çoğunlukla unutmaktan korktukları şeyleri yazıyor: sürekli kullandıkları ürünler, indirimdekiler, eksik tamamlama alışverişleri. Liste iyi bir hafıza yardımcısıdır, geri kalan her şeye karşı bir duvar değil.

Listeni on dakikada hazırla

İyi bir liste boş bir sayfadan başlamaz. Bu sırayla üç kaynaktan başlar.

Yemek planı için haftalık plan şablonumuzdaki tablo doğrudan bir listeye dönüşür.

Miktarları yaz. “Yoğurt” ne kadar olduğunu söylemez. “1 kova sade yoğurt” yazmak, planlamadığın hâlde indirimdeki meyveli yoğurt paketini almaktan seni kurtarır.

Markayı yalnızca önemliyse yaz. Aksi hâlde boş bırak ve raf etiketindeki birim fiyatları (kilogram ya da litre fiyatı) karşılaştır.

Kopyalanacak, reyon sıralı ana alışveriş listesi

Ana liste, düzenli aldığın her şeyi her zamanki marketinde yürüdüğün sırayla toplar. Yazdır ya da kopyala; her hafta yalnızca işaretler ve eklersin.

ALIŞVERİŞ LİSTESİ — HAFTA: ________   BÜTÇE: ______ ₺
(SENİN marketinin düzenine göre yeniden sırala)

MANAV (SEBZE-MEYVE)
[ ] elma ____  [ ] muz ____  [ ] mandalina / portakal ____
[ ] havuç ____  [ ] soğan ____  [ ] sarımsak  [ ] marul
[ ] yemek planı için: ___________________________

FIRIN / KAHVALTILIK
[ ] ekmek ____  [ ] zeytin  [ ] çay / kahve

KİLER: TUZLU
[ ] makarna  [ ] pirinç / bulgur  [ ] kuru fasulye / mercimek
[ ] salça / domates konservesi  [ ] yağ  [ ] tuz / baharat
[ ] yemek planı için: ___________________________

KİLER: TATLI VE ATIŞTIRMALIK
[ ] un / şeker  [ ] tahin / pekmez / reçel  [ ] çocuklara atıştırmalık ____

SÜT ÜRÜNLERİ / YUMURTA
[ ] süt ____  [ ] yoğurt ____  [ ] tereyağı  [ ] beyaz peynir
[ ] yumurta ____

ET / BALIK / ŞARKÜTERİ
[ ] ______________________ (miktar: ____ )

DONDURULMUŞ (en son)
[ ] dondurulmuş sebze  [ ] balık  [ ] ____________

TEMİZLİK / KİŞİSEL BAKIM (ayrı bütçe satırı)
[ ] tuvalet kâğıdı  [ ] çamaşır deterjanı  [ ] bulaşık deterjanı
[ ] diş macunu / sabun  [ ] bebek bezi / ıslak mendil ____

HAFTA İÇİNDE EKLENENLER (ekleyen: ____ )
[ ] ______________________  [ ] ______________________

LİSTE DIŞI ALINANLAR: ____________  TUTAR: ______ ₺

Farkı iki ayrıntı yaratır. Dondurulmuş ürünler en son alınır, böylece eve kadar soğuk kalırlar. Bir de liste dışı alınanlar satırı: bir ay boyunca dürüstçe doldurulursa tekrar eden plansız alımlarını gösterir. Her hafta aynı bisküviler çıkıyorsa, ya onları listeye ve bütçeye koy ya da o reyona hiç girme.

Marketin düzenini takip et

Inman'ın ekibi, daha az reyon gezmenin plansız alım olasılığını düşürdüğünü buldu. Bunun en basit yolu, yürüdüğün sıraya göre dizilmiş bir liste.

Bunu bir kez yap. Bir sonraki alışverişinde her zamanki marketindeki reyonların sırasını not et: diyelim ki girişte manav, sonra fırın, kiler reyonları, arka duvar boyunca süt ürünleri, kasaların yanında dondurulmuş ürünler. Ana listeni buna göre yeniden sırala. İki farklı markete gidiyorsan, örneğin bir Migros'a ve bir BİM'e, iki ayrı sürüm tut. Semt pazarına gidiyorsan manav kısmını ayrı bir “pazar listesi” yap.

Online siparişte ve eve teslimatta düzen daha az önemlidir ama liste yine işe yarar. Davydenko ve Peetz'in deneyleri, reyon sonu standlarının yerini “birlikte sık alınanlar” önerilerinin aldığı bir online market sitesinde yapıldı.

Bütün ev için tek bir liste

Bir ailede alışverişi yapan kişi, şampuanın bittiğini fark eden kişi olmayabilir. Herkesin neye ihtiyacı olduğunu takip etmek klasik bir görünmez emektir; bu tür önceden düşünme yükünü paylaştırmanın yollarını ortak aile takvimi rehberimiz anlatıyor.

İşe yarayan kural: bir şeyi kim bitirirse, hemen listeye o ekler. Bu ancak herkes listeye ulaşabiliyorsa işler:

• kâğıtta, buzdolabında kalemi ipe bağlı mıknatıslı bir bloknot;
• telefonda, paylaşılan bir not, Apple Anımsatıcılar'da paylaşılan bir liste ya da marketinin uygulaması;
• ergenler için tek ve basit bir kural: “Bitirdiysen yaz.”

Alışverişten önce bir kişi haftanın eklemelerini ana listeye aktarır. Ve yalnızca tek bir liste geçerlidir: iki liste, gerçeğin iki farklı sürümü demektir.

Kâğıt mı uygulama mı: hangisi daha iyi?

Evde yemek yapan tek bir kişi için kâğıt çoğu zaman yeter. Üç kişi ya da daha kalabalık bir hanede, herkesin telefonunda duran ortak bir liste “söyleseydin ya” tartışmalarını önler.

Binome360 bu işin neresinde?

Binome360'ta basit listeler var (alışveriş, yapılacaklar). Reyonlara göre sıralanmış bir liste istiyorsan, buna özel bir liste uygulaması bunu daha iyi yapar. Uygulamanın alışverişin etrafında yaptıkları:

• evin ortak asistanında herkes kendi telefonundan “alışveriş listesine süt, pirinç ve pil ekle” yazabilir; ürünleri gösteren bir kart çıkar ve sen onaylarsın. Markette onları birlikte işaretlersiniz, sonra işaretlenenleri temizlersiniz;
• listeyi yazmak ya da alışveriş günü için, evdekilerle paylaşılan tekrarlanan bir hatırlatıcı;
• alışverişten sonra, market bütçeni takip edebilmen için harcamanın tek bir cümleyle ya da fişin fotoğrafıyla kaydedilmesi.

Bütçenin kendisini belirlemek için market bütçesi rehberimize, ekstrasız bir ay için de harcamasız ay meydan okumamıza göz at.

Sık sorulan sorular

En iyi alışveriş listesi uygulaması hangisi?

Bütün evin kullanacağı uygulama. Elinde olanla başla: iPhone'da Apple Anımsatıcılar'daki paylaşılan listeler, ortak bir not ya da online sipariş veriyorsan marketinin uygulaması. Değiştirmeden önce iki hafta birlikte dene.

Haftalık alışveriş listesi nasıl yapılır?

Buzdolabına ve kilere bak, akşam yemeklerini planla, ana listeni reyon reyon işaretle, sonra yemek planının malzemelerini miktarlarıyla ekle. Ana liste bir kez hazırlandıktan sonra yaklaşık on dakika sürer.

Alışveriş listeme fiyatları yazmalı mıyım?

Her hafta aldığın ürünlerde her zamanki fiyatı yanına not etmek, gerçek bir indirimi sahte olandan ayırmana yardım eder. Geri kalan her şey için raf etiketindeki birim fiyata güven.

Listede olmayan şeyleri almayı nasıl bırakırım?

Markete tok git, yalnızca listendeki reyonlara gir, kendine bir süre sınırı koy ve liste dışı her alımı yaz. Bir ay sonra hangilerinin sürekli geri döndüğünü görür ve bilerek karar verirsin.

Kısacası

İşe yarayan bir alışveriş listesi mutfağa bir bakıştan ve bir yemek planından doğar, marketin düzenini takip eder ve hafta boyunca bir şeyi bitiren kişi tarafından doldurulur. Plansız alımları azaltır ama hepsini durdurmaz; o yüzden listeden kaçanları takip et ve onlardan öğren. İlk adım: bir sonraki alışverişinde marketindeki reyonların sırasını not et ve yukarıdaki ana listeyi ona göre yeniden sırala.

Kaynaklar

• J. Jeffrey Inman, Russell S. Winer ve Rosellina Ferraro, “The Interplay among Category Characteristics, Customer Characteristics, and Customer Activities on In-Store Decision Making”, Journal of Marketing, 73(5), 19-29, 2009 (2.300 müşteri, 28 mağaza): doi.org/10.1509/jmkg.73.5.19.
• Lauren G. Block ve Vicki G. Morwitz, “Shopping Lists as an External Memory Aid for Grocery Shopping: Influences on List Writing and List Fulfillment”, Journal of Consumer Psychology, 8(4), 343-375, 1999: doi.org/10.1207/s15327663jcp0804_01.
• Mariya Davydenko ve Johanna Peetz, “Shopping less with shopping lists: Planning individual expenses ahead of time affects purchasing behavior when online grocery shopping”, Journal of Consumer Behaviour, 19(3), 240-251, 2020: doi.org/10.1002/cb.1812.
• Tamara Dubowitz, Deborah A. Cohen, Christina Y. Huang, Robin A. Beckman ve Rebecca L. Collins, “Using a Grocery List Is Associated With a Healthier Diet and Lower BMI Among Very High-Risk Adults”, Journal of Nutrition Education and Behavior, 47(3), 259-264, 2015 (1.372 katılımcı): doi.org/10.1016/j.jneb.2015.01.005.
• Pauline Ducrot ve ark., “Meal planning is associated with food variety, diet quality and body weight status in a large sample of French adults”, International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 14, 12, 2017: doi.org/10.1186/s12966-017-0461-7.

Bu yazı şu dilde de mevcut: English, Français, Español, Português, Deutsch, Italiano, Bahasa Indonesia, Tiếng Việt, العربية.