Sinking fund là gì? Cách lập quỹ dự trù cho khoản chi biết trước

Thuật ngữ sinking fund từ đâu mà có

“Sinking fund” là một thuật ngữ cũ của tài chính công. Năm 1717, nước Anh lập một sinking fund dựa trên kế hoạch do Robert Walpole soạn ra, người thường được coi là thủ tướng đầu tiên của nước này. Phần thặng dư từ một số khoản thu thuế được để riêng để trả dần, từng chút một, khoản nợ quốc gia phát hành trước năm 1716. François Velde, nhà kinh tế tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Chicago, mô tả đó là một quỹ được cấp nguồn lực và dùng để “nhấn chìm”, tức trả dần, một khoản vốn gốc. Kế hoạch của Walpole dự tính khoản nợ có thể được trả hết trong 32 năm với lãi suất 5%.

Chuyện xảy ra sau đó là một lời cảnh báo đáng nhớ. Các khóa Quốc hội sau này, kể cả dưới chính quyền của chính Walpole trong thập niên 1720 và 1730, đã lấy phần thặng dư đó dùng vào việc khác. Một quỹ dự trù chỉ có tác dụng nếu bạn không rút nó ra dùng vào việc khác.

Ý tưởng này vẫn có mặt khắp nơi trong tài chính. Nhiều trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính quyền địa phương có một sinking fund: bên phát hành nộp tiền vào quỹ theo lịch, và quỹ được dùng để mua lại trái phiếu theo điều khoản trong hợp đồng trái phiếu.

Với một gia đình, logic cũng vậy: biến một hóa đơn lớn mỗi năm thành những khoản nhỏ mỗi tháng.

Sinking fund và quỹ dự phòng khẩn cấp

Cả hai đều là tiền để riêng trong tài khoản tiết kiệm, nhưng làm hai việc khác nhau.

Sai lầm kinh điển là lấy quỹ dự phòng khẩn cấp ra trả học phí đầu năm hay mua quà Tết. Quỹ cạn dần mà chẳng có chuyện khẩn cấp nào xảy ra, và khi bình nóng lạnh hỏng thì không còn gì. Để biết nên giữ tấm lưới an toàn đó bao nhiêu và để ở đâu, hãy xem bài quỹ dự phòng khẩn cấp.

Những khoản chi nên lập quỹ dự trù

Xem lại sao kê 12 tháng gần nhất và ghi ra mọi khoản chi không đến hằng tháng. Những cái tên quen thuộc:

• Bảo hiểm đóng theo năm hoặc nửa năm: bảo hiểm ô tô, xe máy, nhà cửa, đôi khi là bảo hiểm nhân thọ.
• Thuế và phí liên quan đến nhà đất, xe cộ phải nộp mỗi năm.
• Ngày tựu trường: học phí, đồng phục, sách vở, đồ dùng học tập, thiết bị điện tử.
• Lễ Tết và quà: Tết Nguyên đán, Trung thu, sinh nhật, đám cưới.
• Xe: bảo dưỡng, thay lốp, đăng kiểm, sửa chữa do hao mòn.
• Thú cưng: tiêm phòng, khám thú y, gửi trông.
• Du lịch, kể cả những chuyến về quê hay thăm người thân ở nước ngoài.
• Các gói đăng ký và phí hội viên theo năm: phần mềm, phòng gym, hội nghề nghiệp.
• Thay mới đồ dùng: điện thoại, laptop, đồ gia dụng.
• Thuế của người tự kinh doanh. Ở Mỹ, thuế ước tính phải nộp vào ngày 15/4, 15/6, 15/9 và 15/1. Dự kiến nộp 1.500 đô la mỗi quý nghĩa là để riêng 500 đô la mỗi tháng. Ở Việt Nam, hãy hỏi cơ quan thuế về lịch nộp áp dụng cho bạn.

Những khoản này không hề nhỏ. Theo khảo sát 7.677 người tiêu dùng của Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ (NRF), năm 2026 các gia đình có con từ tiểu học đến trung học dự định chi trung bình 863,86 đô la cho mùa tựu trường. Với kỳ nghỉ lễ cuối năm 2025, khảo sát của NRF cho thấy mỗi người dự định chi 890,49 đô la cho quà, đồ ăn, đồ trang trí và thiệp.

Tính số tiền cần để dành mỗi tháng: ba trường hợp

Trường hợp 1: hóa đơn đến hạn sau 12 tháng. Chia cho 12. Một khoản gia hạn bảo hiểm xe 14.400.000 đ cần 1.200.000 đ mỗi tháng.

Trường hợp 2: hóa đơn đến gần hơn. Chia cho số tháng còn lại. Bốn tháng nữa đến hạn gia hạn mà bạn chưa để dành được gì: 14.400.000 đ ÷ 4 = 3.600.000 đ mỗi tháng. Sau khi trả xong, quay về 1.200.000 đ mỗi tháng cho năm sau. Nếu lần này 3.600.000 đ là quá nhiều, hãy bù phần thiếu từ ngân sách tháng đó, không phải từ quỹ dự phòng khẩn cấp.

Trường hợp 3: thay mới đồ dùng. Chia giá mua cho số tháng sử dụng. Một chiếc laptop 24.000.000 đ dùng bốn năm: 24.000.000 đ ÷ 48 = 500.000 đ mỗi tháng. Một chiếc tủ lạnh 9.600.000 đ dùng tám năm: 100.000 đ mỗi tháng.

Đây là chị Hương ở Hà Nội, có một con đang đi học, một chiếc ô tô và một chú chó:

5.870.000 đ mỗi tháng có vẻ nhiều. Nhưng 70.440.000 đ kia đằng nào cũng sẽ bị chi. Câu hỏi duy nhất là nó được lấy từ một khoản đã chuẩn bị sẵn, hay phải quẹt thẻ tín dụng hoặc đi vay.

Số tiền khác nhau giữa các nước; phương pháp thì không. Ở Bristol (Anh), khoản gia hạn bảo hiểm xe £600 của Tom trở thành £50 mỗi tháng. Ở Lagos (Nigeria), học phí kỳ tháng Chín ₦240.000 của Chiamaka trở thành ₦20.000 mỗi tháng trong 12 tháng.

Bảng kê quỹ dự trù hằng tháng

Mỗi tháng một lần, vào ngày nhận lương, hãy tự viết cho mình một bảng kê ngắn, giống như một hóa đơn: tiền vào bao nhiêu và từng quỹ đang ở đâu.

QUỸ DỰ TRÙ · Bảng kê tháng 11
Quỹ                   Đến hạn     Mục tiêu        Tháng này     Số dư
Du lịch hè            Tháng 7     24.000.000 đ    2.000.000 đ   8.000.000 đ
Bảo hiểm ô tô         Tháng 3     14.400.000 đ    1.200.000 đ   10.800.000 đ
Tết                   Tháng 1     9.000.000 đ     750.000 đ     8.250.000 đ
Tựu trường            Tháng 8     8.640.000 đ     720.000 đ     2.160.000 đ
Bảo dưỡng xe          khi cần     7.200.000 đ     600.000 đ     3.000.000 đ
Thú y, chó            khi cần     4.800.000 đ     400.000 đ     1.600.000 đ
Gói đăng ký           nhiều kỳ    2.400.000 đ     200.000 đ     1.000.000 đ
--------------------------------------------------------------------------
TỔNG NẠP VÀO THÁNG NÀY                            5.870.000 đ
TỔNG TRONG TÀI KHOẢN                                            34.810.000 đ

Số dư tài khoản luôn phải bằng tổng số dư của các quỹ. Nếu thấp hơn, một trong các quỹ đã bị tiêu vào việc khác.

Nên có bao nhiêu quỹ dự trù?

Quá nhiều thì bạn bỏ cuộc: hai mươi dòng, mỗi dòng vài chục nghìn đồng, là hai mươi phép tính mỗi tháng. Quá ít thì một hóa đơn lớn vẫn làm bạn trở tay không kịp.

• Bắt đầu với ba đến năm quỹ, cho các khoản lớn nhất. Đó là những khoản đẩy bạn vào nợ.
• Gom các khoản nhỏ vào một dòng “chi phí lặt vặt theo năm”: gói đăng ký, phí câu lạc bộ, quà nhỏ.
• Thêm một quỹ khi một khoản chi đã làm bạn bất ngờ hai lần.
• Đóng một quỹ khi khoản chi đó không còn: đã bán xe, con đã học xong.

Một tài khoản hay nhiều tài khoản?

Một số ngân hàng cho phép chia một tài khoản tiết kiệm thành các “hũ” hoặc “ví” có đặt tên, vừa gọn vừa dễ nhìn. Nếu không, cách đơn giản nhất thường là một tài khoản tiết kiệm chỉ dành cho các quỹ dự trù, tách khỏi quỹ dự phòng khẩn cấp, và theo dõi từng quỹ theo từng dòng.

Trong Binome360, mỗi quỹ dự trù có thể là một mục tiêu tiết kiệm với số tiền, ngày đến hạn và thanh tiến độ riêng. Bạn ghi mỗi lần nạp tiền bằng một câu nhắn và đặt lời nhắc hằng tháng vào ngày nhận lương. Khi hóa đơn đến, bạn rút tiền ra khỏi mục tiêu. Ứng dụng không kết nối với ngân hàng và không bao giờ chuyển tiền: nó giữ sổ, còn bạn là người quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Nếu một quỹ dự trù không đủ tiền thì sao?

Bù từ ngân sách tháng đó, hoặc mượn tạm từ một quỹ ít gấp hơn, rồi tăng số tiền hằng tháng cho năm sau. Cố gắng đừng dùng quỹ dự phòng khẩn cấp cho một khoản chi đã biết trước.

Nếu còn dư tiền thì sao?

Cứ để trong quỹ: nó giảm số tiền bạn cần để dành cho năm sau. Hoặc chuyển sang một mục tiêu khác.

Có cần sinking fund nếu công ty bảo hiểm cho đóng theo tháng?

Đóng theo tháng giải quyết được vấn đề cho hóa đơn đó, đôi khi kèm chi phí cao hơn. Hãy so tổng giá cả năm của hai cách trước khi chọn.

Quỹ dự trù có nằm trong ngân sách không?

Có. Chúng nằm cùng các chi phí cố định hằng tháng, như tiền nhà. Phương pháp quản lý chi tiêu hàng tháng dành cho chúng một dòng riêng.

Sinking fund có giống mục tiêu tiết kiệm không?

Gần giống, nhưng không hẳn. Mục tiêu tiết kiệm thường chỉ có một lần (đám cưới, tiền đặt cọc mua nhà). Quỹ dự trù thì lặp lại: nó cạn khi hóa đơn được trả và bắt đầu đầy lên cho năm sau.

Tóm lại

Sinking fund là cách biến một khoản chi biết trước mỗi năm thành những lần nạp nhỏ mỗi tháng, tách riêng khỏi quỹ dự phòng khẩn cấp. Phép tính chỉ là một phép chia: số tiền ÷ số tháng còn lại. Việc đầu tiên: mở sao kê, tìm ba khoản chi không hằng tháng lớn nhất của năm ngoái, và đặt lệnh chuyển tiền để lo cho chúng.

Nguồn

• François R. Velde, “Britain’s Debt Restructuring, 1717–22”, Federal Reserve Bank of Chicago Working Paper 2025-21, tháng 10/2025: doi.org/10.21033/wp-2025-21.
• Municipal Securities Rulemaking Board, Glossary of Municipal Securities Terms, ấn bản 3, 2013, mục “Sinking Fund”: msrb.org.
• National Retail Federation, “Majority of Back-to-School Shoppers Get a Head Start on the Season”, 2026 (khảo sát 7.677 người tiêu dùng, 1–8/7/2026): nrf.com.
• National Retail Federation, “Consumers to Spend Second-Highest Amount on Record, According to NRF Holiday Survey”, tháng 10/2025 (khảo sát 8.247 người trưởng thành, 1–7/10/2025): nrf.com.
• Internal Revenue Service, “Estimated tax” FAQs (các hạn nộp): irs.gov.

Cũng có bằng English, Français, Español, Português, Deutsch, Italiano, Türkçe, Bahasa Indonesia, العربية.