50/30/20 kuralı nasıl işler?
Kural, Elizabeth Warren ve Amelia Warren Tyagi'nin All Your Worth (2005) adlı kitabından gelir; kitapta adı "Balanced Money Formula"dır (Dengeli Para Formülü). Kural vergi sonrası gelire, yani hesabına gerçekten yatan paraya uygulanır:
- %50 ihtiyaçlara: yarın gelirini kaybetsen bile ödemek zorunda kalacağın şeyler. Kira ya da konut kredisi, faturalar, market alışverişi, sigorta, işe gidiş-geliş, asgari borç ödemeleri.
- %30 isteklere: restoranlar, abonelikler, tatiller, temel ihtiyacın ötesindeki kıyafetler.
- %20 birikime ve ek borç ödemesine: acil durum fonu, emeklilik, borcu asgari tutardan daha hızlı kapatmak.
Örnek bir hesap
Aylık net gelir 64.000 ₺ olsun: ihtiyaçlar 32.000 ₺, istekler 19.200 ₺, birikim 12.800 ₺. Yalnızca kira 28.000 ₺ tutuyorsa ihtiyaçlar %50'yi aşar ve kural farkı nereden karşılayacağını söyler: birikimden değil, önce isteklerden.
Oranlar sana uymadığında
Bu kural bir araştırma bulgusu değil, pratik bir ölçüttür. İşe yarayıp yaramadığını test eden bir çalışma bulamadık. Sorun genellikle konuttur: İngiltere'de ortalama bir özel kira, medyan brüt gelirin %36,3'ünü, Londra'da ise %41,6'sını alıyor (ONS, 2025). Bu rakamlar brüt ücret üzerinden ölçüldüğü için net gelirdeki pay daha da yüksek.
İhtiyaçların %50'nin üzerindeyse yöntemden vazgeçme. Kendi oranını belirle (60/20/20 ya da 70/20/10 yaygın varyantlardır, bunlar da araştırmaya dayanmaz) ve tek bir ilkeyi koru: birikim ayın sonunda kalan parayla değil, ayın başında ilk iş olarak ayrılır.
Yöntemin tamamı için 50/30/20 kuralı rehberini oku. Her kuruşu planlamayı tercih ediyorsan sıfır tabanlı bütçeye göz at.
Bu hesaplayıcı hakkında
Her şey tarayıcında hesaplanır. Yazdığın hiçbir şey gönderilmez ya da saklanmaz.
Sık sorulan sorular
50/30/20 kuralı brüt gelire mi, net gelire mi uygulanır?
Net, yani vergi sonrası gelire: eline gerçekten geçen paraya. Brüt maaşı kullanırsan her hedef, harcayabileceğinden daha büyük görünür.
Borç ödemeleri hangi gruba girer?
Asgari ödemeler ihtiyaçtır. Asgari tutarın üzerinde ödediğin her şey %20'lik birikim ve borç ödeme payına girer.
İhtiyaçlarım %50'yi aşıyorsa ne yapmalıyım?
Kiraların yüksek olduğu yerlerde bu sık görülür. Önce istekleri azalt, küçük de olsa bir birikim tutarını koru ve gelirin ya da kiran değiştiğinde oranları yeniden gözden geçir.